GPFS ve Lustre Karşılaştırması: IBM Storage Scale mi, Lustre mi?

GPFS ve Lustre Karşılaştırması: IBM Storage Scale mi, Lustre mi?
20 November, 2026
Teknik Rehber
HPC kümesi tek bir NFS sunucusuna sığmaz hale geldiğinde listeye ilk giren iki isim genellikle GPFS ile Lustre olur. Bu yazıda ikisini üreticilerin kendi dokümantasyonuna dayanarak karşılaştırıyor, ardından BeeGFS’in nereye oturduğuna bakıyoruz. Bilgiler Kasım 2026 itibarıyla günceldir.
Kısa cevap
GPFS’in bugünkü adı IBM Storage Scale. Kapasiteye göre lisanslanan, Linux, AIX ve Windows üzerinde çalışan ticari bir küme dosya sistemi. Politika tabanlı katmanlama, kümeler arasında veri paylaşımı ve replikasyonu için AFM, ayrıca protokol düğümleri üzerinden NFS, SMB ve S3 erişimi ürünün içinde geliyor. Lustre ise GPL 2.0 lisanslı, açık kaynaklı ve Linux’ta çalışıyor. Metadata sunucularını (MDS/MDT) veri sunucularından (OSS/OST) ayırıyor ve en çok büyük HPC merkezlerindeki kullanımıyla tanınıyor.
Farklı işletim sistemlerini aynı dosya sisteminde buluşturmanız, aynı veriye protokol üzerinden erişmeniz ya da yazılım ve destek için tek muhatap istiyorsanız Storage Scale öne çıkar. Büyük Linux kümelerinde açık kaynak tercih ediyor ve sistemi işletecek ekibiniz varsa Lustre daha uygundur. Metadata ve depolama servislerini ayıran BeeGFS de Linux tabanlı HPC ve yapay zekâ kümeleri için listeye eklenmeye değer.
Asıl sorunuz NFS mi GPFS mi ise NFS ve paralel dosya sistemi karşılaştırmamıza bakın. NFS dosya sistemini tek sunucudan dışa aktarır. GPFS ve Lustre ise veriyi çok sayıda sunucuya dağıtır.
GPFS (IBM Storage Scale) nedir?
IBM destek sayfaları ürünü IBM Storage Scale (eski adıyla Spectrum Scale ve GPFS) olarak listeliyor. Ürün tanıtımına göre Storage Scale, birden fazla düğümün tek bir dosya sistemine aynı anda erişmesini sağlayan kümelenmiş bir dosya sistemi. Düğümler SAN’a doğrudan bağlı, ağ üzerinden bağlı, ikisinin karışımı ya da paylaşımsız (shared-nothing) yapıda olabiliyor. Aynı kümede AIX, Linux ve Windows Server düğümleri birlikte çalışabiliyor. Her düğümde yönetim komutları, bir çekirdek eklentisi ve çok iş parçacıklı bir daemon bulunuyor.
Güncel ürün sürümleri şunlar:
- Data Access Edition: ILM ve AFM dahil temel işlevler.
- Data Management Edition: Data Access’teki her şeye ek olarak asenkron çok siteli felaket kurtarma (AFM DR), yerel şifreleme, dosya denetim kaydı (file audit logging) ve watch folder.
- Erasure Code Edition: Data Management özelliklerine ek olarak, depolama yoğun sunucuların dahili disklerinde erasure coding.
- Developer Edition: Data Management özellikleri, yalnızca test ortamları için ve küme başına 12 TB sınırıyla.
IBM bunların yanında, eski adı Elastic Storage System olan IBM Storage Scale System cihazını da satıyor.
Lustre nedir?
Lustre kılavuzu Lustre’ı kümeler için bir depolama mimarisi olarak tanımlıyor. Dosya sistemi Linux işletim sisteminde destekleniyor ve POSIX arayüzü sunuyor. Lustre en çok dünyanın en büyük HPC kümelerindeki kullanımıyla biliniyor. Pek çok merkez onu birden fazla kümeye hizmet veren, merkez genelinde ortak bir dosya sistemi olarak çalıştırıyor. Kılavuza göre yazılım, Linux ile kullanım için GPL 2.0 lisansıyla dağıtılıyor.
Lustre markası OpenSFS ve EOFS’in ortak mülkiyetinde. Topluluk sürümleri OpenSFS Lustre Working Group içinde koordine ediliyor. Grubun Nisan 2026 sürüm sunumuna göre Lustre 2.17’ye en çok commit’i DDN göndermiş. HPE, AWS, ORNL ve başka kurumlar da katkı vermiş. Bu yazı hazırlanırken Lustre sürüm sayfası güncel ana sürüm olarak 2.17.0’ı, güncel uzun süreli destek (LTS) sürümü olarak 2.15.8’i gösteriyordu. 2.18 ise geliştirme aşamasındaydı.
Kılavuz, Lustre’ın her düğümün hem istemci hem sunucu olduğu “peer-to-peer” kullanıma pek uygun olmadığını da yazıyor. Gerekçe olarak Lustre yazılım katmanında veri replikasyonu olmamasını gösteriyor. 2.11 sürümüyle gelen File Level Redundancy (FLR) ise tek tek dosyaların birden fazla OST üzerinde aynası tutulmasına imkân veriyor.
Mimari: metadata ve veri yolu
Lustre görevleri ayrı sunuculara dağıtır. Lustre wiki ve kılavuz bileşenleri şöyle tanımlıyor:
- MGS, kümedeki bütün Lustre dosya sistemlerinin yapılandırmasını tutar.
- MDS, isim alanı işlemlerini yürütür ve bir ya da daha fazla MDT üzerindeki metadatayı sunar: dosya adları, dizinler, izinler ve dosya yerleşimi (layout).
- OSS düğümleri, OST’ler üzerinde nesne olarak saklanan dosya verisini sunar. İstemciler veri G/Ç’sini doğrudan OSS’lere gönderir.
- DNE (Distributed Namespace Environment) birden fazla MDT kullanmayı sağlar. Uzak dizinler alt ağaçları ayrı MDT’lere yerleştirir. 2.8’den beri şeritlenmiş dizinler (striped directories) tek bir dizini birden fazla MDT’ye yayabiliyor.
Progressive File Layout (PFL, 2.10) bir dosyayı farklı stripe ayarlarına sahip bileşenlere böler. Data on MDT (DoM, 2.11) küçük dosyaları MDT üzerinde tutarak küçük ve rastgele G/Ç’nin OST’lere inmesini önler.
Storage Scale paylaşımlı disk modelini kullanır. Dosya sistemi, hem veriyi hem metadatayı tutan Network Shared Disk (NSD) kümesinden oluşur. Kök dizin, tahsis haritaları ve inode dosyası gibi metadata dosyaları yalnızca metadataya izin verilen disklerde tutulur. Bu diskleri yönetici seçer. Düğümler disklere SAN üzerinden doğrudan ya da ağ üzerinden NSD sunucuları aracılığıyla erişir. IBM ikinci düzenin büyük kümelerde sık kullanıldığını belirtiyor. Tutarlılığı iki rol sağlar:
- Her dosya sisteminde bir file system manager bulunur. Yapılandırma değişikliklerini, disk alanı tahsisini, kotaları ve düğümler arasında veri ile metadatanın tutarlı kalmasını sağlayan token’ları yönetir (IBM dokümantasyonu).
- Açık her dosya için bir metanode vardır ve o dosyanın metadata güncellemelerini o uygular. Dosya verisini ise her düğüm doğrudan okuyup yazabilir (IBM dokümantasyonu).
Karşılaştırma tablosu
| IBM Storage Scale (GPFS) | Lustre | |
|---|---|---|
| Lisans | Ticari; güncel sürümler TiB başına kapasiteyle lisanslanır | Açık kaynak, GPL 2.0 |
| Metadata tasarımı | Metadata, yöneticinin izin verdiği NSD’lerde; token’ları file system manager dağıtır; açık her dosya için bir metanode | Ayrı MDS düğümleri MDT’leri sunar; DNE isim alanını birden fazla MDT’ye yayar |
| İstemci işletim sistemi | Linux, AIX, Windows (Windows masaüstü sürümleri yalnızca NSD istemcisi) | Linux |
| Katmanlama | Yerleştirme ve taşıma politikalı storage pool’lar (ILM); teyp için ek IBM yazılımı; kümeler ve NFS kaynakları arasında AFM | OST pool’ları, PFL, Data on MDT; copytool ile harici depolamaya HSM |
| RDMA / InfiniBand | RDMA yalnızca Linux’ta; InfiniBand, RoCE ve Omni-Path üzerinden. AIX ve Windows InfiniBand’i IP ile kullanır | LNet InfiniBand ve IP ağlarını destekler; RDMA ilgili Lustre ağ sürücüsüyle (LND) |
| Protokol erişimi | CES protokol düğümleri üzerinden NFS, SMB, S3 ve HDFS | Yerel Lustre istemcisi |
| Tipik kullanım | SAN’a bağlı ya da NSD sunuculu kümeler, karma işletim sistemli kümeler, WAN üzerinden kümeler arası paylaşım | Büyük Linux HPC kümeleri ve birden fazla kümeye hizmet veren merkez geneli dosya sistemleri |
Storage Scale işletim sistemi ve RDMA satırlarının kaynağı IBM Storage Scale SSS sayfası, 2.5, 3.2 ve 6.3 numaralı sorular. Lustre ağ türleri ve HSM bilgisi Lustre kılavuzunun 2. ve 26. bölümlerinden.
İşletim ve gereken uzmanlık
Lustre işletmek şunları gerektirir:
- Yüksek erişilebilirlik. Kılavuza göre HA için kaynak izolasyonu (fencing) yapabilen harici bir HA yazılımı ve arızalı sunucuyu tamamen kapatabilen güç yönetimi gerekir. Amaç, iki düğümün aynı depolamaya aynı anda erişmesini engellemek.
- Ağ. LNet her ağ türü için bir LND yükler: InfiniBand için
ko2iblnd, TCP içinksocklndgibi. Multi-Rail ve ağlar arası yönlendirme bunun üzerine yapılandırılır. - Arka uç depolama. MDT ve OST’ler ldiskfs ya da ZFS üzerinde durur. İkisinin biçimlendirme, kota ve onarım araçları farklıdır.
- Yerleşim ayarları. OST pool’ları
lctl pool_newile oluşturulur. Stripe sayısı, PFL bileşenleri ve dosyanın ya da dizinin kullanacağı pool iselfs setstripeile ayarlanır. - Sürümler. Lustre paketleri belirli kurumsal Linux sürümleriyle test edilir. İşletim sistemi ve çekirdek güncellemelerinde Lustre sürüm notlarına uymak gerekir.
Storage Scale işletmek şunları gerektirir:
- Her düğümde aynı yazılım. Her düğüm çekirdek eklentisini ve daemon’u çalıştırır. Manager ve quorum rolleri düğümlere atanır. File system manager çökerse cluster manager yenisini seçer.
- IBM araçları. Yönetim
mm*komutlarıyla (mmcrfs,mmlsmgr,mmchmgrvb.), GUI ve REST API üzerinden yapılır. Katmanlama, yerleştirme ve taşıma için yazılan ILM politika kurallarıyla yürür. - Protokol düğümleri. CES, arızalanan protokol düğümünün IP adreslerini sağlıklı bir düğüme taşır. IBM’e göre SMB’de bu geçiş şeffaf değil. Bütün protokol düğümleri aynı sürümü çalıştırmalı ve her biri sunucu lisansı almalı.
Lisans ve destek modelleri
IBM Storage Scale. IBM SSS sayfasındaki 14.2 ve 14.3 numaralı sorulara göre Data Access, Data Management ve Erasure Code sürümleri kapasiteye göre, TiB (2^40 bayt) başına lisanslanıyor. Lisanslanan kapasite, Storage Scale’e NSD olarak sunulan ayrılmış kapasite. Veri azaltma teknikleri bu hesabı değiştirmiyor. IBM’in depolama cihazıyla birlikte alınan yazılımda disk başına lisans uygulanıyor. Soket başına lisanslanan eski Standard ve Advanced sürümleri yalnızca mevcut lisans sahiplerine satılıyor. Desteği IBM veriyor. Fiyat bilgisi vermiyoruz.
Lustre. Yazılım GPL 2.0 lisanslı ve topluluk sürümleri ücretsiz indirilebiliyor. Varsayılan bir destek sözleşmesi yok. Kurumlar ya kendi ekibine ve Lustre wiki’si, hata takip sistemi gibi topluluk kaynaklarına güveniyor ya da bir depolama üreticisinden veya entegratörden destek satın alıyor.
BeeGFS nerede duruyor?
Paralel dosya sistemi alternatifleri arasında BeeGFS çoğu zaman bu ikisiyle aynı karşılaştırmaya girer. BeeGFS dokümantasyonu ayrı yönetim, metadata ve depolama servislerini ve bir Linux istemcisini tarif ediyor. Bu yapı onu Storage Scale’den çok Lustre’a yaklaştırıyor. Dokümantasyondaki başlıca noktalar:
- Metadata dizin bazında dağıtılıyor. Her dizin, rastgele seçilen bir metadata düğümüne atanıyor.
- İstemci, çekirdek yaması gerektirmeyen bir Linux çekirdek modülü. Sunucular sıradan kullanıcı alanı daemon’ları olarak çalışıyor ve servisler aynı makinede bir arada çalışabiliyor.
- Buddy mirroring, dosya içeriğini ve metadatayı hedef çiftleri arasında senkron olarak aynalıyor.
- RDMA InfiniBand, RoCE ve Omni-Path üzerinden destekleniyor. TCP de kullanılabiliyor.
- İstemci modülü GPLv2 lisanslı, diğer bileşenler BeeGFS License Agreement kapsamında. BeeGFS 8’de storage pool ve kota gibi kurumsal özellikler kurumsal lisans istiyor. Topluluk lisansında ise kapasite sınırı var.
Birebir karşılaştırmalar için Lustre ve BeeGFS ile Ceph ve BeeGFS yazılarımıza bakabilirsiniz.
İş yüküne göre hangisi?
- Windows, AIX ve Linux istemcileri bir arada ya da aynı veriye NFS/SMB/S3 erişimi gerekiyorsa: Storage Scale. IBM üç işletim sistemini de ve entegre protokol düğümlerini belgeliyor.
- Veri siteler arasında paylaşılacak ya da kopyalanacaksa: Storage Scale AFM. Data Management Edition’da buna AFM DR ekleniyor.
- Yalnızca Linux’tan oluşan büyük HPC scratch alanı ya da merkez geneli dosya sistemi: Lustre. Özellikle ekipte Lustre deneyimi varsa ve GPL yazılım tercih ediliyorsa.
- Hızlı dosya sisteminin arkasında teyp ya da başka bir katman: ikisi de olur. Storage Scale ILM politikalarını IBM arşiv veya yedekleme yazılımıyla birlikte kullanır. Lustre copytool ile HSM’i kullanır.
- Küçük ve büyük dosyalar karışıksa: ikisinde de mekanizma var. Lustre’da Data on MDT ve PFL, Storage Scale’de küçük dosya verisinin inode içinde tutulması.
- Metadata ve depolama servislerini ayırmak, RDMA kullanmak isteyen Linux HPC ve yapay zekâ kümeleri: BeeGFS.
- Eşzamanlı erişimi düşük ev dizinleri ve yazılım dizinleri: çoğu zaman NFS yeterli.
Mevasis paralel dosya sistemi tasarımı yapıyor ve resmi BeeGFS iş ortağı olarak BeeGFS kurulumu sunuyor. Yeni bir küme için bu seçenekleri tartıyorsanız HPC depolama çözümlerimize göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. IBM Storage Scale, önce IBM Spectrum Scale, ilk olarak da GPFS (General Parallel File System) adıyla bilinen ürünün bugünkü adı. IBM destek sayfaları Spectrum Scale ve GPFS adlarını hâlâ alternatif ad olarak listeliyor.
Lustre yazılımı Linux ile kullanım için GPL 2.0 lisansıyla dağıtılıyor ve topluluk sürümleri lustre.org üzerinden yayımlanıyor. Maliyet donanımdan, personelden ve isteğe bağlı ticari destek sözleşmesinden oluşur.
Güncel Data Access, Data Management ve Erasure Code sürümleri kapasiteye göre, TiB başına lisanslanıyor. Test ortamları için ücretsiz bir Developer Edition da var. Bu sürüm küme başına 12 TB ile sınırlı ve üretim ortamında desteklenmiyor.
IBM Storage Scale Linux, AIX ve Windows düğümlerini destekliyor. RDMA ve protokol servisleri ise yalnızca Linux'ta çalışıyor. Lustre kılavuzu ise Lustre'ın Linux işletim sisteminde desteklendiğini belirtiyor.
Yönetim, metadata ve depolama servisleri birbirinden ayrı çalışan BeeGFS, bu yapısıyla Lustre'a daha yakın bir Linux paralel dosya sistemi. İstemci modülü GPLv2 lisanslı, diğer bileşenler ise BeeGFS License Agreement kapsamında. Storage pool ve kota gibi özellikler kurumsal lisans gerektiriyor.
İlgili Yazılar
- HPC Depolama Mimarisi: BeeGFS, Lustre ve Katmanlı Depolama Teknik RehberiNVMe scratch, paralel dosya sistemi ve arşiv katmanlarından oluşan HPC depolama mimarisini, BeeGFS ve Lustre seçim kriterlerini ve kurulum …
- Lustre ve BeeGFS: HPC için Paralel Dosya Sistemi SeçimiLustre ve BeeGFS paralel dosya sistemlerinin mimari, performans, yönetim ve maliyet karşılaştırması. HPC depolama altyapısı tasarım rehberi.
- BeeGFS Teknik Rehberi: Mimari, Kurulum ve En İyi UygulamalarBeeGFS paralel dosya sisteminin mimarisi, kurulum adımları, yaygın sorunlar ve HPC/AI iş yükleri için en iyi uygulamalar hakkında kapsamlı …
- Mevasis Artık Resmi BeeGFS İş OrtağıMevasis, BeeGFS paralel dosya sisteminin resmi iş ortağı oldu. BeeGFS nedir, neden tercih edilir ve Türkiye'de lisans, kurulum ve destek …
Birlikte Geleceği İnşa Edelim.
