Yükseköğretim & Araştırma

Türk üniversitelerinde araştırma gruplarının karşılaştığı ortak sorun basittir: hesaplama kapasitesi ya yok ya da erişim süreci o kadar ağır işliyor ki araştırma temposu doğrudan sekteye uğruyor. Ulusal altyapıya (TÜBİTAK ULAKBİM) erişim kuyruğu haftalar alabilir; kurumsal cluster’lar genellikle eski nesil donanımla çalışır ve bölümler arası kaynak paylaşımı anlaşmazlığa zemin hazırlar. Bu koşullar altında hesaplama yoğun araştırma yapmak, bilimsel hedefler kadar lojistik bir soruna dönüşür.

Mevasis, araştırma gruplarına ve kurumlarına TÜBİTAK/AB Horizon proje döngülerine uyumlu, esnek ve ölçeklenebilir HPC kapasitesi sunar. Sabit sermaye yatırımı olmadan, proje bütçesine göre boyutlandırılmış hesaplama imkânı sağlar.

Ana İş Yükleri

Türk üniversitelerindeki araştırma gruplarının tipik HPC kullanım senaryoları ve ilgili yazılımlar:

Bellek ve depolama notu: Moleküler dinamik ve DFT iş yükleri node başına 128–512 GB RAM gerektirebilir. Checkpoint/restart mekanizması için yüksek hızlı scratch depolama (NVMe tabanlı paralel dosya sistemi) kritiktir.

Sektörel Uygulama Alanları

Araştırma Grubu ve Lisansüstü Hesaplama

İTÜ, ODTÜ, Boğaziçi ve Sabancı gibi araştırma yoğun üniversitelerde doktora öğrencileri ve araştırmacılar, tez ve yayın çalışmaları için düzenli hesaplama kapasitesine ihtiyaç duyar. Kurumsal cluster’lara erişim kuyruğu veya bölüm kotası bu süreci yavaşlatır; iş yükleri çoğu zaman kişisel bilgisayarlara sığdırılmaya çalışılır.

Mevasis kiralama modeli, araştırma grubuna ya da bölüme atanmış ayrılmış hesaplama kapasitesi sağlar. Kuyruğu grubun kendisi yönetir; öncelik politikası kurumsal idari süreçlere bağlı değildir.

TÜBİTAK ve AB Horizon Proje Döngüleri

TÜBİTAK 1001/1003 veya AB Horizon projelerinde hesaplama altyapısı gideri bütçelendirilebilir bir kalemdir. Bu bütçeler genellikle 12–36 ay arasında değişen proje ömrüyle örtüşür; sabit donanım yatırımı her zaman uygun değildir.

Mevasis, proje süresiyle uyumlu kiralama sözleşmeleri sunar. Proje kapandığında altyapı yükümlülüğü sona erer. TÜBİTAK bütçe kalemlerine uygun fatura yapısı sağlanır.

Öğrenci Projeleri ve Formül Timleri

Formula SAE, Formula Student veya diğer mühendislik yarışması ekipleri, araç bileşenlerini (süspansiyon, aerodinamik, şasi) simüle etmek için CFD ve FEM kapasitesine ihtiyaç duyar. Bu iş yükleri dönemsel ve görece kısa süreli (yarışma sezonu öncesi yoğunlaşan) olduğundan sınırlı süreli kiralama modeli uygundur.

Akademik lisans anlaşmaları kapsamında OpenFOAM, SU2 gibi açık kaynaklı araçlar ek maliyet olmaksızın kullanılabilir; ANSYS veya Abaqus lisansı mevcutsa mevcut lisanslar Mevasis altyapısında çalıştırılabilir.

Tipik HPC Yapılandırması

Orta ölçekli bir araştırma grubu veya fakülte düzeyinde paylaşımlı cluster örneği:

Araştırma Grubu / Fakülte HPC Cluster — Referans Yapılandırması

Login / Data Transfer Node (1–2 adet)
├── CPU Compute Nodes (8–32 adet)
│   └── 2× AMD EPYC 9354 (32-core), 256 GB DDR5
│       Toplam: 512–2.048 çekirdek
│
├── High-Memory Nodes (2–4 adet, DFT / büyük MD için)
│   └── 2× AMD EPYC 9654, 1.5 TB DDR5
│
├── GPU Nodes (2–4 adet, derin öğrenme + GPU-uyumlu MD için)
│   └── 4× NVIDIA L40S (48 GB VRAM) veya A100 80 GB
│
└── Paralel Dosya Sistemi (Scratch)
    └── BeeGFS veya Lustre, NVMe + SAS katmanlı, 4–10 GB/s

Ağ: InfiniBand HDR200 (MPI iş yükleri için) veya 25GbE (GPU iş yükleri)
İş Kuyruğu Yöneticisi: SLURM + accounting modülü (bölüm/proje bazlı kota)
Depolama: Yedekli home dizinleri, proje bazlı scratch kotaları

Açık kaynaklı yazılım avantajı: GROMACS, OpenFOAM, LAMMPS, Quantum ESPRESSO ve CP2K gibi araçların lisans maliyeti yoktur. Araştırma bütçesinin tamamı hesaplama donanımına ayrılabilir.

Mevasis Yükseköğretim HPC Hizmetleri

Mevasis, araştırma kurumlarına ve üniversitelere aşağıdaki modellerde hizmet sunar:

• Araştırma grubu kiralaması: Gruba atanmış ayrılmış hesaplama kapasitesi, aylık veya proje süresi bazlı faturalandırma. HPC Kiralama
• Kurumsal cluster kurulumu: Fakülte veya üniversite genelinde yerleşik cluster tasarımı, SLURM kurulumu ve kullanıcı eğitimi. HPC Danışmanlık
• İş yükü profilleme: Mevcut simülasyon scriptlerinizi ve SLURM geçmişinizi analiz ederek doğru donanım boyutlandırması.
• Yazılım ortamı kurulumu: Lmod, EasyBuild veya Spack ile modüler yazılım yönetimi; araştırma grubu ihtiyacına göre özelleştirilmiş environment’lar.
• Veri yönetimi ve reproducibility: Checkpoint/restart politikaları, veri arşivleme ve hesaplama ortamı sürümleme (Singularity/Apptainer container desteği).

Sıkça Sorulan Sorular

TÜBİTAK ULAKBİM varken neden Mevasis? ULAKBİM değerli bir ulusal kaynak olmakla birlikte, erişim kuyruğu ve politikalar kuruma göre farklılık gösterir. Mevasis, araştırma grubuna atanmış ayrılmış kapasite sunar: kuyruk bekleme süresi yoktur, erişim politikası grubun kendi belirlediği önceliklere göre şekillenir. Bazı gruplar her iki kaynağı paralel olarak kullanmaktadır.

TÜBİTAK proje bütçesinden Mevasis kiralaması karşılanabilir mi? Evet. HPC kiralama gideri, TÜBİTAK 1001/1003 projelerinde “hizmet alımı” veya “bilgisayar kullanım ücreti” kalemi altında bütçelendirilebilir. Fatura yapısı ve sözleşme içeriği bütçe planlaması aşamasında projeye özel olarak düzenlenebilir.

Araştırma grubumuzun kullandığı yazılımların lisansları bu altyapıda çalışır mı? Açık kaynaklı yazılımlar (OpenFOAM, GROMACS, LAMMPS vb.) için lisans sorunu yoktur. Ticari yazılımlar (MATLAB, ANSYS, Gaussian) için kurumunuzun mevcut lisans anlaşması kontrol edilmeli; HPC kullanımına izin veren token tabanlı veya HPC paketi lisansları doğrudan Mevasis altyapısında kullanılabilir.

Farklı araştırma grupları aynı cluster’ı paylaşabilir mi? Evet. SLURM accounting modülü ile bölüm, araştırma grubu veya proje bazlı kota ve öncelik politikaları tanımlanabilir. Her grubun iş yükü diğerlerinden izole çalışır; faturalama ayrı ayrı yapılabilir.